GönderenKonu: 03/02/2010 27482 SAYILI YÖNETMELİK  (Okunma sayısı 80 defa)

TA4TC

  • Site Yöneticisi
  • İleti: 138
  • Üyelik Tarihi: 05-02-2018
03/02/2010 27482 SAYILI YÖNETMELİK
Tarih : 05-02-2018 Saat : 19:40

3 Şubat 2010 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 27482 YÖNETMELİK

 

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan:

 

ELEKTRONİK HABERLEŞME HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNDE

GEÇİŞ HAKKINA DAİR YÖNETMELİK

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

 MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesinde, işletmecilerin

hizmetin gerektirdiği her türlü elektronik haberleşme şebeke ve/veya altyapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını

kurabilmeleri ve kullanabilmeleri için gerekli olan geçiş hakkına dair usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

 MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, ilgili mevzuat ve Kurum tarafından yapılan yetkilendirme çerçevesinde

elektronik haberleşme hizmeti veren ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten işletmeciler

ile kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere altından, üstünden, üzerinden

elektronik haberleşme altyapısının geçirileceği taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerinde hak sahiplerinin, geçiş

hakkından kaynaklanan hak ve yükümlülükleri ile bu hak ve yükümlülüklere ilişkin usul ve esasları kapsar.

Dayanak

 MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 6 ncı

maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (v) bentleri ile 2 nci Kısım 4 üncü Bölüm hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

 MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;

 a) Bakanlık: Ulaştırma Bakanlığını,

 b) Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer: Türk Medenî Kanunu ile diğer kanunlarda Devletin hüküm ve

tasarrufu altında olduğu belirtilen yerleri,

 c) Elektronik haberleşme altyapısı: Elektronik haberleşmenin, üzerinden veya aracılığıyla gerçekleştirildiği

anahtarlama ekipmanları, donanım ve yazılımlar, terminaller ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü şebeke birimlerini,

ilgili tesisleri ve bunların bütünleyici parçalarını,

 ç) Elektronik haberleşme şebekesi: Bir veya daha fazla nokta arasında elektronik haberleşmeyi sağlamak için bu

noktalar arası bağlantıyı teşkil eden anahtarlama ekipmanları ve hatlar da dahil olmak üzere her türlü iletim sistemleri

ağını,

 d) Geçiş hakkı: İşletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak,

kaldırmak, bakım ve onarım yapmak ve benzeri amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden,

üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,

 e) Geçiş hakkı bedeli: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği bedeli,

 f) Geçiş hakkı sağlayıcısı: Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan

taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,

 g) Hazine: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adını,

ğ) Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz: Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazları,

 h) İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme

şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirketi,ı) Kanun: 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nu,

 i) Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu,

 j) Kurul: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu,

 k) Taraflar: İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısını,

 l) Taşınmaz sahibi: Maliki oldukları taşınmazları, geçiş hakkı kapsamında kullanılacak olan gerçek kişiler, özel

hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarını,

 m) Taşınmaz üzerinde hak sahibi: Geçiş hakkına konu olan taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak sahibi olan gerçek

kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarını

 ifade eder.

 (2) Yönetmelikte geçen ve yukarıda yer almayan tanımlar için ilgili mevzuatta yer alan tanımlar geçerlidir.

İKİNCİ BÖLÜM

Geçiş Hakkının Kapsamı ve İlkeler

Geçiş hakkının kapsamı

 MADDE 5 – (1) Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme

altyapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden,

üzerinden geçirme ve bu altyapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri

amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar.

İlkeler

 MADDE 6 – (1) Geçiş hakkı uygulamasında;

 a) Ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması,

 b) Etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması,

 c) Geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olması,

 ç) Taleplerin teknik açıdan mümkün, ekonomik açıdan orantılı ve makul olması,

 d) Tesis paylaşımı ve ortak yerleşime öncelik verilmesi,

 e) Geçiş hakkının kullanımının taşınmaza kalıcı zarar vermemesi ve geçiş hakkı sağlayıcısının bu taşınmaz

üzerindeki haklarının kullanımını sürekli biçimde aksatmaması,

 f) Çevre korumacılığı, şehir ve ülke planlamacılığından kaynaklanan özel koşulların göz önünde tutulması

 ilkeleri esas alınır.

 (2) Geçiş hakkı uygulamasında, ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan hükümler ile savunma, milli güvenlik, kamu

düzeni gerekleri ve acil durum ihtiyaçlarından kaynaklanan şartlar saklıdır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Geçiş Hakkına İlişkin Anlaşma ve Bedeller

Anlaşma serbestisi

 MADDE 7 – (1) Taraflar, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile 22/11/2001

tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı olmak üzere geçiş hakkına ilişkin anlaşma serbestisine

sahiptirler.

 Geçiş hakkı bedeline dair ilkeler

 MADDE 8 – (1) Geçiş hakkı sağlayıcısının talep edebileceği geçiş hakkı bedeli, taraflar arasında, buYönetmelikte yer alan ilkeler çerçevesinde ve hakkın kötüye kullanımına yol açmayacak şekilde serbestçe belirlenir.

Talep edilen geçiş hakkı bedelinin fahiş ve ekonomik açıdan orantısız mahiyette olmaması esastır.

 (2) Fizibilite, inceleme, tetkik, ruhsat, zemin tahrip bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma

bedeli ve benzeri adlarla alınan ücretler ve tazminatlar, taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi

belirtilmediği sürece işletmeci tarafından karşılanır.

 Tarafların anlaşamaması

 MADDE 9 – (1) Tarafların anlaşamamaları durumunda, ilgili kanunlar çerçevesinde anlaşmazlığın halli yetkili

yargı yerlerince sağlanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yükümlülükler

Geçiş hakkı sağlayıcısının yükümlülükleri

 MADDE 10 – (1) Geçiş hakkı sağlayıcısı, geçiş hakkı uygulamasında bu Yönetmelikte belirtilen ilkelere

uymakla yükümlüdür. Teknik olarak imkân dâhilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva

etmeyen geçiş hakkı talepleri, taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi ve bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının

sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, haklı sebepler saklı kalmak kaydıyla, geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından kabul

edilir.

 (2) Geçiş hakkı sağlayıcısı bir kamu kurum veya kuruluşu ise, kendisine yapılan geçiş hakkı talebini içeren

başvuruları öncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden değerlendirmekle ve altmış gün içinde sonuçlandırmakla ve

benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeksizin şeffaf davranmakla yükümlüdür.

 (3) Geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin, kesintisiz ve güvenli

bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, masrafları işletmeci tarafından karşılanmak üzere, gerekli tüm

önlemleri alır veya alınmasına izin verir.

 (4) Geçiş hakkı sağlayıcısı, geçiş hakkına konu olan taşınmaz üzerindeki haklarını kullanırken işletmecinin geçiş

hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetler ile işletmeciye ait elektronik haberleşme altyapısını tehlikeye düşürücü veya

zarar verici işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür. Geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmeciye ait elektronik haberleşme şebeke

ve/veya altyapısında yol açtığı zararları yukarıdaki üçüncü fıkra hükümleri saklı kalmak şartıyla en kısa süre içerisinde

tazminle yükümlüdür.

 (5) Geçiş hakkı sağlayıcısı, geçiş hakkına konu olan taşınmaz üzerindeki haklarını kullanırken işletmeciye ait

elektronik haberleşme şebeke, altyapı ve bunların destekleyici ekipmanlarının haklı sebeplerle yerinin değiştirilmesi ve

benzeri taleplerde bulunması halinde, keyfiyeti işletmeciye 15 gün önceden haberdar eder. Geçiş hakkı sağlayıcısı bu

işlemleri elektronik haberleşme şebeke, altyapı ve bunların destekleyici ekipmanlarını tehlikeye düşürücü veya zarar

verici olmamak ve işletmeciyi haberdar etmek kaydıyla bizzat yerine getirebilir veya bu işlemlerin yapılmasını

işletmeciden talep edebilir. Aksi belirtilmediği sürece, geçiş hakkı sağlayıcısının söz konusu taleplerinden kaynaklanan

tüm masraflar geçiş hakkı sağlayıcısı tarafından karşılanır.

İşletmecinin yükümlülükleri

 MADDE 11 – (1) İşletmeci, geçiş hakkını hukuka uygun olarak temin etmekle, geçiş hakkı uygulamasında bu

Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen ilkelere uymakla ve geçiş hakkını kullanırken taşınmaza ve/veya taşınmaz

üzerinde tesis edilmiş bulunan diğer altyapılara vereceği her türlü zararı en geç bir ay içinde tazmin etmekle

yükümlüdür.

 (2) İşletmeci, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan geçiş hakkına ilişkin anlaşma ile ekleri ve

değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları verilen süre içerisinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür.

 (3) İşletmeci ilgili taşınmaz üzerinde elde ettiği geçiş hakkını ve/veya geçiş hakkı anlaşmasını, aksi

kararlaştırılmadığı sürece geçiş hakkı sağlayıcısının izni olmaksızın bir üçüncü kişiye devredemez.

Taahhütname ve bilgi formu

 MADDE 12 – (1) İşletmeci, geçiş hakkını kullanmaya başlamadan önce, Ek-1’de yer alan “Taahhütname ve

Bilgi Formu”nu düzenler ve Kurumca talep edilmesi halinde Kuruma sunar.BEŞ İNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Tesis paylaşımı ve ortak yerleşimin önceliği

 MADDE 13 – (1) Geçiş hakkı kapsamında kullanılacak bir taşınmaz üzerinde Kanun ve Kurum düzenlemeleri

çerçevesinde, Kurum tarafından ortak yerleşim ve tesis paylaşımı yükümlülüğüne karar verilmiş bir elektronik

haberleşme şebekesi ve/veya altyapısı bulunması halinde, işletmeci geçiş hakkı talebinde bulunmadan önce ortak

yerleşim ve tesis paylaşımına öncelik verir.

 (2) Geçiş hakkına konu taşınmaz üzerindeki ortak yerleşim ve tesis paylaşımı yükümlülüğünün

uygulanmasının olanaksız olduğu veya söz konusu yükümlülüğün kaldırıldığı durumlarda bu Yönetmeliğin sair

hükümleri uygulanır.

Kamulaştırma

 MADDE 14 – (1) Kamulaştırmaya ilişkin her türlü işlem, Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca

yürütülür.

 (2) Kanunda öngörülen faaliyetler ile ilgili olarak işletmeci tarafından Hazinenin özel mülkiyetindeki veya

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı tesisi, kullanma izni verilmesi veya kiralama

yapılmasına ihtiyaç duyulması halinde, Ek-1’de yer alan Taahhütname ve Bilgi Formu çerçevesinde Kurumdan talepte

bulunulur. Kurumca gerek görülmesi halinde işletmeciden ilave bilgi ve belge istenebilir. Geçiş hakkı talebinin bu

Yönetmeliğe uygunluğunun Kurul tarafından değerlendirilerek kabul edilmesi halinde söz konusu talep Maliye

Bakanlığına iletilir. Buna ilişkin her türlü işlem, Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yürütülür.

Çevrenin korunması

 MADDE 15 – (1) Geçiş hakkı kapsamında tanınan hakların kullanımı sırasında geçiş yollarında ve etrafında

bulunan ağaçların ve çevresel değerlerin korunması esastır. Elektronik haberleşme şebekesi ve/veya altyapısının tesisi ve

kamu hizmetinin kesintiye uğramaması amacıyla, söz konusu şebeke ve/veya altyapının kurulması veya kaldırılmasına

engel olma veya altyapıda arıza doğmasına sebep olma gibi hallerde, öncelikli olarak ağacın başka bir yere taşınması

sağlanır. Bunun mümkün olmaması durumunda budama, kesme ve benzeri işlemler zorunluluk oranında yapılabilir. Bu

işlemlerin öncelikle ağaç sahibi tarafından yapılabilmesi için ihtaren on beş günlük bir süre tanınır. Bu süre sonunda, hiç

yapılmamış veya yetersiz yapılmışsa, işletmeci bu işlemleri kendisi yapar. Söz konusu işlemlerden kaynaklanan her

türlü zarar ve masraf işletmeci tarafından karşılanır.

 (2) Geçiş hakkı uygulamasında doğal ve tarihi eser niteliğindeki varlıklarla kültür varlıklarının korunmasına

ilişkin mevzuat hükümleri saklıdır. Bu konuda alınması gereken izinlere ilişkin başvurular ilgili kuruluşça altmış gün

içinde sonuçlandırılır.

Diğer altyapılarla ilişkili durumlar

 MADDE 16 – (1) İşletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesi, altyapısı ve bunların destekleyici

ekipmanları, geçiş hakkının kullanılacağı taşınmaz üzerinde hâlihazırda bulunan kanalizasyon, su, gaz kanalları,

demiryolları, elektrik tesisleri, diğer elektronik haberleşme altyapısı ve benzeri kamu hizmeti altyapısına zarar

vermeyecek şekilde ve mesafede tesis edilir. Yeni şebeke ve/veya altyapı tesis edecek işletmeci, ilgili kamu kurum ve

kuruluşu ile gerekli koordinasyonu sağlayarak hareket eder. Zaruri hallerde söz konusu kamu hizmetinin kesintiye

uğramaması için alınacak önlemlerden doğan masrafları geçiş hakkını kullanan taraf tazmin eder.

 (2) Geçiş hakkının kullanımı sırasında söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan kamu hizmeti altyapısında yer

değiştirme, sökme ve benzeri durumların zorunlu olması halinde, işletmeci söz konusu kamu hizmeti altyapısı ile ilgili

kurumu veya kuruluşu on beş gün önceden haberdar eder. Kamu hizmetini sağlayan ilgili kurum veya kuruluş, durumun

kendisine yazılı bildirimini izleyen on beş gün içinde işletmeciye bildireceği karar uyarınca yukarıda belirtilen işlemleri

bizzat yerine getirebileceği gibi, bu işlemlerin yapılması esnasında kendi uzmanlarını da bulundurabilir. İşletmeci,

belirtilen çalışmaların gerçekleştirilmesinden sonra taşınmazı ve üzerindeki sair kamu hizmeti altyapısını en kısa sürede

önceki durumuna getirmekle yükümlüdür. Çalışmalardan kaynaklanan tüm masraflar işletmeci tarafından karşılanır.

 (3) İşletmeci, geçiş hakkı uygulamasında yukarıda ifade edilen yükümlülüğün yerine getirilmesini teminen, talep

edilmesi halinde ilgili kamu kurum ve kuruluşuna taahhütname vermek zorundadır.

Yetkilendirmenin devri halinde geçiş hakkı anlaşması MADDE 17 – (1) Yetkilendirmenin devri halinde kamu hizmetinin kesintiye uğramaması için, geçiş hakkı

sağlayıcısı tarafından aksi ileri sürülmediği müddetçe geçiş hakkı anlaşmasının, geçiş hakkı sağlayıcısı ile yeni işletmeci

arasında da aynışartlarda geçerli olacağı kabul olunur.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

 MADDE 18 – (1) 2/5/2006 tarihli ve 26156 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren

Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesinde Geçiş Hakkına İlişkin Yönetmelik, bu Yönetmeliğin yayımı tarihi

itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

 MADDE 19 – (1) Maliye Bakanlığı ve Sayıştayın görüşleri alınan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe

girer.

Yürütme

 MADDE 20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kurul Başkanı yürütür.

EK-A

Taahhütname ve Bilgi Formu

............. tarihli ve ............ sayılı .......................... bildirim/kullanım hakkı sahibi.....................................(Ltd.

Şti./A.Ş.) olarak …………………..…….mülkiyetindeki/hüküm ve tasarrufu altındaki ve

...................................................................................................................................................coğrafi hat*

üzerindeki, detay ve tatbikat projesi ....................................................................tarafından onaylı taşınmaz

üzerinde, elektronik haberleşme şebeke ve/veya altyapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını döşeyeceğimizi

bildiririz. Bu kapsamda, Bilgi Teknolojleri ve İletişim Kurumu’nun (Kurum) tüm düzenlemelerine ve sair kamu

kurum ve kuruluşlarının ilgili düzenlemelerine uyacağımızı; Kurum ve ilgili kamu kurumları ile geçiş hakkından

(GH) etkilenen sair kişilerden ilgili mevzuat uyarınca alınması gerekli izin, ruhsat ve/veya onay belgelerini bizzat

temin edeceğimizi taahhüt ederiz.

GH talebinin kapsamı ve süresi :

GH kapsamında kullanılacak taşınmaz üzerinde mevcut bir elektronik haberleşme şebeke ve/veya altyapısı

Yoktur. ( )

Vardır. ( )

Mevcut elektronik haberleşme şebeke ve/veya altyapısının sahibi :.......................................................................

.....................................................................................................................................................

Mevcut elektronik haberleşme şebeke ve/veya altyapısının kullanım amacı :

.....................................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................

.........................................................................................................................................................

GH kapsamında kullanılacak taşınmaz üzerinde mevcut bir elektronik haberleşme şebeke ve/veya altyapısı olmasına

rağmen, tesis paylaşımı ve ortak yerleşime gidilmemiş olmasının nedeni (teknik, ekonomik vs.) aşağıda belirtilmiştir:

. ................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

......................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

GH kapsamında kullanılacak taşınmaz, söz konusu elektronik haberleşme hizmeti amacıyla kullanıma teknik açıdan

uygundur. Detaylar aşağıda verilmektedir:

..........................................................................................................................................

..............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

GH kapsamında kullanılacak taşınmaz, söz konusu elektronik haberleşme hizmetinin verilebilmesi için alternatif

yollar arasında en uygunudur. ( )

GH kapsamında kullanılacak taşınmaz, söz konusu elektronik haberleşme hizmetinin verilebilmesi için

alternatifsizdir. ( )

Teknik olarak açıklaması aşağıdadır:

.............................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

..............................................................................................................................................

................................................................................................................................................

.................................................................................................................................................

Söz konusu taşınmazda GH kullanımından kaynaklanabilecek her türlü zararın, en kısa sürede tazmin edileceğini

taahhüt ederiz.

Aşağıda belirtilenler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, Kurumun talep edeceği her türlü bilgi ve belge,

Kurum’un talep etmesi halinde ve Kurumca belirtilecek süre içerisinde Kuruma bildirilecektir.

GH’den etkilenen arazilerin planları ve mülkiyet durumlarını açıklayan belgeler,

Yeraltı, yerüstü, havai geçitlerin ve tesislerin niteliğini belirten detaylı projeler,

Etkilenen diğer kamu ve özel tarafların bu konuda izin, ruhsat, onay verdiklerini gösteren belgeler,

Verilmiş zarar var ise tazmin edildiğini, giderildiğini gösterir belgeler,

GH nedeniyle taraflarca açılan adli, idari davalar ile diğer idari ve özel başvurulara ilişkin belgelerDiğer Açıklamalar : ..............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

..........................................................................................................................................

İmza

*İrtifak hakkı kurulacak, kullanma izni veya kiralama talep edilen taşınmazın/alanın;

İli :

İlçesi :

Mahalle/Köyü :

Mevkii :

Yüzölçümü :

Pafta No :

Ada No :

Parsel No :

Hazine Payı :

Muhtemel/Kesin Koordinatlar:

Cinsi :

Sınırları :

Niteliği : (Taşınmazın/alanın cinsine göre, bina ise müştemilatı, değilse üzerindeki muhdesat ve

dikili şeyler yazılacaktır.)Not :Detaylı açıklamalar ek olarak verilebilir.